Inkjesta Pubblika: “Meta ġurnalist jitħalla waħdu faċli jkun eliminat” – xhud

Miguela Xuereb

Read in English.

Illum kompliet tinstema l-kumpilazzjoni tax-xhieda fl-inkjesta pubblika dwar l-assassinju tal-ġurnalista Daphne Caruana Galizia. Ix-xhud ewlieni tal-lum kien il-ġurnalist Għawdxi Victor Paul Borg.

Xi spikka fis-smigħ tal-lum?

  • Borg qal li waħda mir-raġunijiet li daħal iktar fil-ġurnaliżmu investigattiv kien wara l-qtil ta’ Caruana Galizia.
  • Borg qal li jiġri li meta ma jkunx hemm investigazzjonijiet dwar affarijiet li jsibu l-ġurnalisti, jispiċċa l-ġurnalist waħdu jinvestiga. Qal li mbagħad, wieħed kull ma jkollu jelimina biex iwaqqaf investigazzjoni huwa l-ġurnalist.
  • Hu rrimarka li l-ħajja ta’ ġurnalist hija diffiċli għax hemm riskju li wieħed ikun iżolat, jinqatalu l-aċċess, bilkemm jitħallas.
  • Qal li Daphne Caruana Galizia qatt ma lmentat miegħu dwar li kienet tinsab f’periklu.
10:14 Grazzi talli segwejtuna.
Nicole Borg
10:13 Is-smigħ tal-lum jintemm hawn.
Nicole Borg
10:11 Nhar il-Ġimgħa se jkun qed jixhed Kurt Farrugia. Intant, David Casa se jkun qed jixhed fit-22 Lulju.
Nicole Borg
10:10 Jidher li hemm ġurnalista minn Reporters Without Borders li tixtieq tixhed fl-inkjesta pubblika. Hi se tkun qed tixhed fl-24 ta' Lulju.
Nicole Borg
10:08 Ix-xhieda mistennija tkompli tinstema' nhar il-Ġimgħa fid-9.30am. Jidher li Evarist Bartolo ma jistax jiġi jixhed il-Ġimgħa.
Nicole Borg
10:08 Ix-xhieda tiegħu tintemm hawn.
Nicole Borg
10:07 Borg qal li hu għandu rakkomandazzjonijiet x'jagħmel min-naħa tiegħu biex il-ġurnalisti jkunu protetti b'mod aktar attivi.
Nicole Borg
10:06 Ix-xhieda ta' Borg waslet biex tintemm. Hu jintalab jibgħat ix-xhieda tiegħu nil-miktub taħt ġurament.
Nicole Borg
10:05 Lofaro staqsiet jekk hu kienx jaf lill-ġurnalista u jekk hu kienx jaf li qed tiġi mhedda. Hu qal li bejn l-2012 u l-2013 kien bagħtilha xi artikli.

Lofaro staqsiet jekk huma kinux jiddiskutu s-sitwazzjoni tas-sigurtà tagħha u jekk qattx ilmentat fuq xi ħaġa miegħu. Borg qal li hi qatt ma lmentat miegħu dwar dan. Qal li kienet ġieli tilmenta miegħu fuq politikanti.
Nicole Borg
10:04 Bħalissa qed jiddiskuta jekk ix-xhieda għandhiex tingħata bil-magħluq jew le. Il-bord jidher li mhux qed taqbel li dan isir bil-magħluq ladarba din inkjesta pubblika. Il-bord talab li Borg jibgħat dak li jixtieq jgħid bil-miktub minflok u b'hekk dak li jgħid ma jinkixifx.
Nicole Borg
10:03 Hu qal li jixtieq jixhed bil-magħluq. Il-bord staqsa għaliex dan u hu spjega li jrid jitkellem fuq kwistjonijiet ta' sigurtà fuqu li ma riedx jixhed fil-miftuħ.
Nicole Borg
10:02 Borg qal li dak li kien jiġri lil Daphne Caruana Galizia fil-passat, illum il-ġurnata qed jiġri lilu. Qal li hu qed jiġi injorat anke mill-midja lokali, qal li l-midja partiġġjana qed tattakkah.
Nicole Borg
10:01 L-Imħallef Emeritu Michael Mallia staqsa jekk hu għandux fatti konkreti x'jippreżenta fil-Qorti llum.
Nicole Borg
09:59 Borg qal li meta ġurnalist jispiċċa waħdu, mbagħad wieħed kemm jelimina persuna waħda. Qal li jekk l-inkjesta qed tħares dwar x'jista' jagħmel l-istat biex isaħħaħ il-ġurnaliżmu, mela hemm bżonn li wieħed iħares u jikkunsidra d-diffikultajiet tagħhom.
Nicole Borg
09:58 Hu rrimarka li l-ħajja ta' ġurnalist hija diffiċli għax hemm riskju li wieħed ikun iżolat, jinqatalu l-aċċess, bilkemm jitħallas.
Nicole Borg
09:57 Aktar minn darba l-bord tal-inkjesta insistiet li dak li qed jgħid Bord mhux skapitu tal-inkjesta.

Borg kien se jibda jitkellem dwar kemm bħala ġurnalist ma jitħallasx.
Nicole Borg
09:56 Hu tkellem dwar każ ieħor fejn il-kelliem għall-Prim Ministru talbu jżomm milli jippubblika artiklu għal xi jiem. Il-kelliem qallu li jekk jippubblika l-artiklu fil-futur kien se jibda jinjora l-mistoqsijiet tiegħu.
Nicole Borg
09:52 Borg qal li jiġri li meta ma jkunx hemm investigazzjonijiet dwar affarijiet li jsibu l-ġurnalisti, jispiċċa l-ġurnalist waħdu jinvestiga. Qal li mbagħad, wieħed kull ma jkollu jelimina biex iwaqqaf investigazzjoni huwa l-ġurnalist.
Nicole Borg
09:52 Il-bord ifakkar li mhux kompitu tal-bord li jinvestiga l-atti tal-Awtorità tal-Ippjanar.
Nicole Borg
09:47 Borg qal li hu se jitkellem fuq l-investigazzjonijiet li mhux qed isiru issa. Sostna li xtaq jibda minn investigazzjoni tiegħu dwar propjetà. Hu sab li kien hemm dikjarazzjonijiet foloz tal-ewwel sid tal-art.

Hu qal li bħala ġurnalist kien staqsa dwar dan. Hu qal li r-rispost li kienet tiġi lura mill-Awtorità tal-Ippjanar kienet tgħid li l-Awtorità qatt ma rċeviet l-ebda asserzjoni li tipprova dak li kien qed jgħid hu.
Nicole Borg
09:45 Il-bord staqsa għal informazzjoni personali ta' Borg.

Hu qal li beda jagħmel xogħol ta' ġurnalista ta' 18-il sena, għamel żmien jaħdem Malta u 17-il sena barra minn Malta wkoll. Ħadem l-Ingilterra, l-Awstralja, t-Tajlandja u ċ-Ċina. Qal li kien jaħdem freelance u kellu xogħol tiegħu ppubblikat madwar id-dinja.

Spjega li ħames snin ilu ġie lura Malta u fl-2017 reġa' beda jagħmel il-ġurnaliżmu Malta. Qal li waħda mir-raġunijiet li daħal iktar fil-ġurnaliżmu investigattiv kien wara l-qtil ta' Caruana Galizia.
Nicole Borg
09:44 Jintalab jibda jixhed Victor Paul Borg.
Nicole Borg
09:43 Dr Caruana Galizia jitlob skuża għan-nuqqas ta' preżenza tal-avukati Therese Comodini Cachia u Jason Azzopardi fl-awla llum.
Nicole Borg
09:43 Kien spjegat li daħal affidavid mill-Ministru Owen Bonnici li qal li fiż-żmien meta hu kien jokkupa l-Ministeru ma daħal l-ebda dokument dwar Nexia BT.
Nicole Borg
09:42 Il-Bord ta' Inkjesta tidħol fl-awla.
Nicole Borg
09:40 Jasal fl-awla wieħed mix-xhieda tal-lum, il-ġurnalist Għawdxi Victor Paul Borg.
Nicole Borg
09:38 L-inkjesta pubblika qed issir bil-għan li jkun stabbilit jekk il-gvern setgħax jaġixxi b'tali mod differenti sabiex jevita l-assassinju tal-ġurnalista Daphne Caruana Galizia.
Nicole Borg
09:37 Il-Bord tal-Inkjesta hu mmexxi mill-Imħallef Emeritu Michael Mallia u magħmul mill-Prim Imħallef Emeritu Joseph Said Pullicino u l-Imħallef Abigail Lofaro.
Nicole Borg
09:34 Preżenti fl-awla hawn oħt il-ġurnalista assassinata Corinne Vella u r-raġel tal-ġurnalista l-avukat Peter Caruana Galizia.
Nicole Borg
09:33 Il-ġurnata t-tajba. Newsbook.com.mt jinsab live minn awla 20 fejn se tkompla tinstema x-xhieda dwar l-assassinju tal-ġurnalista Daphne Caruana Galizia.
Nicole Borg

Fl-aħħar seduta li saret il-ġimgħa li għaddiet, kompla jixhed Ian Abdilla. Abdilla huwa Assistent Kummissarju tal-Pulizija. Huwa tneħħa minn Kap tat-Taqsima tar-Reati Ekonomiċi fil-ġimgħat li għaddew, meta l-Kummissarju l-ġdid Angelo Gafà ħatar lil Alexandra Mamo minfloku.

Il-Bord tal-Inkjesta hu mmexxi mill-Imħallef Emeritu Michael Mallia u magħmul mill-Prim Imħallef Emeritu Joseph Said Pullicino u l-Imħallef Abigail Lofaro.

Xi spikka fl-aħħar seduta?

  • “Kellek l-evidenza taħt imnieħrek u injorajtha” – L-Imħallef Emeritu Mallia lil Ian Abdilla fuq il-Bank Pilatus u Egrant
  • Il-Kummissarju qal lil Abdilla biex ma jmurx il-Kwartieri minnufih meta Ali Sadr kien ħiereġ mill-Bank Pilatus; hu kellu ikla l-Imġarr
  • Il-pulizija ngħataw parir legali biex ma jintervjenux meta Ali Sadr ħareġ mill-Bank Pilatus bil-bagalji
  • Abdilla kien talab il-parir ta’ ħafna maġistrati jekk kellux biżżejjed evidenza biex jinvestiga Egrant
  • Ma qisnihiex suspettuża li Brian Tonna jagħti isem sid Egrant lil Mossack Fonseca minn fuq Skype – Abdilla
  • It-Taqsima tar-Reati Ekonomiċi ma bdiet l-ebda investigazzjoni minħabba xi ħaġa li kitbet Daphne