“Dak li ma jfiqx ma jfissirx li għandna nieqfu nieħdu ħsiebu” – Vatikan

L-Ewtanasja reat kontra l-ħajja umana

REUTERS/Yara Nardi/File Photo

“Samaritanus bonus” (Is-Sammaritan it-Tajjeb), ittra ġdida li għadha kemm kienet pubblikata mill-Kongregazzjoni għad-Duttrina tal-Fidi u approvata mill-Papa, tisħaq il-kundanna ta’ kull forma ta’ ewtanasja u suwiċidju assistit, u l-għajnuna lill-familji u l-ħaddiema fil-kura tas-saħħa.

Nhar it-Tlieta, il-Kongregazzjoni għad-Duttrina tal-Fidi ħabbret il-pubblikazzjoni ta’ ittra approvata mill-Papa Franġisku nhar il-25 ta’ Ġunju bit-titlu “Samaritanus Bonus: Dwar il-Kura ta’ Persuni f’Fażi Kritika jew Terminali tal-Ħajja”. 

“Meta xi ħadd ma jista’ jitfieq, ma jfissirx li rridu nieqfu nieħdu ħsiebu” – dawk li huma morda b’mod terminali għandhom id-dritt li jkunu milqugħa, li jingħataw kura u mħabba. Dan huwa affermat fl-Ewwel Parti ta’ Samaritanus bonus. L-Ittra tfittex li twassal modi konkreti li jpoġġu fil-prattika l-parabbola tas-Sammaritan it-Tajjeb li tgħallimna li “ukoll meta m’hemmx ċans ta’ kura jew il-kura hija impossibbli”, il-kura medika, ta’ l-infermiera, dik psikoloġika u spiritwali, m’għandhomx ma jingħatawx”.

“Il-fejqan meta possibbli, il-kura dejjem”. Dawn il-kelmiet tal-Papa San Ġwanni Pawlu t-Tnieni jispjegaw li dak li ma jistax jitfejjaq ma jfissirx li ma jistax jingħata kura. Li tingħata l-kura sa l-aħħar; li l-persuna marida ma titħalla qatt waħedha, li tkun dejjem akkumpanjata, li tkun mismugħa u maħbuba: b’hekk biss ikun evitat li l-persuna tħossha waħedha jew iżolata biex ma jkollhiex għalfejn tibża mit-tbatija u l-mewt. Id-dokument kollu jiffoka dwar it-tifsira ta’ l-uġiegħ fid-dawl tal-vanġelu u s-sagrifiċċju ta’ Ġesu Kristu.

“Il-valur li ma jistax jitneħħa, tal-ħajja, huwa prinċipju fundamentali tal-liġi naturali u morali u bażi essenzjali ta’ l-ordni legali”, tgħid l-Ittra. “Ma nistgħux b’mod dirett, nagħżlu li ntemmu l-ħajja ta’ ħaddieħor, ukoll jekk dawn jitolbu hekk”. Filwaqt li jikkwota l-liġi ekkleżjastika Gaudium et spes, id-dokument jisħaq li “l-abort, l-ewtanażja u s-suwiċidju, huma velenu għas-soċjetà” u meqjusa bħala “diżunur suprem lill-Ħallieq” (nu. 27).

Id-dokument jikkwota bosta fatturi li jillimitaw l-abbiltà li nifhmu aħjar il-valur tal-ħajja, bħal meta l-ħajja titqies bħala “utli” biss jekk ikunu preżenti ċerti kundizzjonijiet psikiċi u fiżiċi. Wieħed minn dawn l-ostakli, tinnota l-Ittra, huwa fehim falz ta’ x’inhi l- “kompassjoni”. Il-vera kompassjoni, tispjega, “tikkonsisti mhux li wieħed jikkawża l-mewt”, iżda fl-akkoljenza u l-appoġġ tal-persuna li tkun marida, u l-għoti ta’ mezzi biex bihom, tittaffa t-tbatija tagħha. Ostaklu ieħor huwa individwaliżmu dejjem jikber li jwassal għas-solitudni.

Huwa tagħlim definittiv li l-ewtanasja tirrappreżenta “reat kontra l-ħajja tal-bniedem”, u, għalhekk, hija “intrinsikament ħażina” f’kull ċirkostanza. Kwalunkwe “kooperazzjoni materjali formali jew immedjata” tikkostitwixxi dnub gravi kontra l-ħajja tal-bniedem li l-ebda awtorità ma tista “leġittimament tirrakkomanda jew tippermetti”. Dawk li japprovaw liġijiet favur l-ewtanasja “jsiru kompliċi” u huma “ħatja ta ‘skandlu” għax dawn il-liġijiet jikkontribwixxu għall-malformazzjoni tal-kuxjenzi. L-att tal-ewtanasja għandu dejjem jiġi rrifjutat. Madankollu, l-Ittra tirrikonoxxi li d-disperazzjoni jew id-dwejjaq tal-persuna li titlobha tista’ tonqos jew saħansitra tagħmel “ineżistenti” r-responsabbiltà personali tiegħu jew tagħha.

Id-dokument jispjega wkoll li l-ħarsien tad-dinjità tal-mewt ifisser li jiġu esklużi trattamenti mediċi aggressivi. Għalhekk, meta l-mewt hija imminenti u inevitabbli, “huwa legali … li tirrinunzja għal trattamenti li jipprovdu biss estensjoni prekarja jew muġugħa tal-ħajja”, mingħajr, madankollu, ma jitwaqqfu t-trattamenti ordinarji li l-pazjent jeħtieġ, bħall-ikel u l-idratazzjoni “sakemm il-ġisem jista’ jgawdi minnhom”. Il-kura palljattiva hija “strument prezzjuż u kruċjali” li bih il-pazjent jista’ jkun akkumpanjat. Il-kura palljattiva qatt m’għandha tinkludi l-possibbiltà ta ’ewtanasja, tisħaq l-Ittra, iżda għandha tinkludi l-għajnuna spiritwali kemm tal-persuni morda kif ukoll tal-membri tal-familji tagħhom.

Huwa importanti li l-persuna jittieħed ħsieb tagħha b’mod li fl-ebda mument ma tħossha ta’ piż, iżda b’mod li “jħossu l-imħabba u l-għajnuna tal-maħbubin tagħhom. Il-familja għandha bżonn kull għajnuna u r-riżorsi adekwati sabiex iwettqu din il-missjoni”. Il-gvernijiet hemm bżonn li “jagħrfu l-funzjoni primarja, fundamentali u soċjali li ma titbiddilx tal-familji (…) billi jipprovdu r-riżorsi u l-istrutturi li hemm bżonn biex jgħinuhom.”

Anke fil-każ meta l-pazjent ma jkunx konxju, hu jew hi “għandhom jiġu rikonoxxuti fil-valur intrinsiku tagħhom u megħjuna b’kura xierqa”, li tinkludi d-dritt għall-ikel u l-idratazzjoni. Jista’ jkun, madankollu, li jkun hemm każijiet fejn “miżuri bħal dawn jistgħu jsiru sproporzjonati” minħabba li m’għadhomx effettivi jew minħabba li l-mezzi biex jiġu amministrati “joħolqu piż eċċessiv”. F’dan il-każ, l-Ittra tgħid li “għandu jingħata appoġġ adegwat lill-familji li jġorru l-piż tal-kura fit-tul għall-persuni f’dawn l-istati”.

L-Ittra titlob li l-knejjes tal-lokal u l-istituzzjonijiet u l-komunitajiet Kattoliċi “jadottaw pożizzjoni ċara u unifikata biex iħarsu d-dritt ta’ oġġezzjoni ta’ kuxjenza” f’kuntesti fejn prattiki moralment gravi huma permessi mil-liġi. Tistieden ukoll istituzzjonijiet Kattoliċi u dawk li jaħdmu fil-qasam tal-kura tas-saħħa biex jagħtu xhieda tal-valuri li l-Knisja tistqarr dwar kwistjonijiet tal-ħajja. Speċifikament fil-każ tal-ewtanasja, id-dokument jiddikjara li “hemm obbligu serju u ċar li topponihom b’oġġezzjoni ta’ kuxjenza”. Huwa importanti li t-tobba u l-ħaddiema tal-kura tas-saħħa jiġu ffurmati biex jakkumpanjaw lil dawk li jmutu b’mod Nisrani. L-akkumpanjament spiritwali ta’ persuna li tagħżel li tiġi ewtanizzata jeħtieġ dak ta’ “stedina għall-konverżjoni”, u qatt m’għandu jkun ġest “li jista’ jiġi interpretat bħala approvazzjoni”, bħal li tibqa’ preżenti waqt li tkun qed issir l-ewtanasja.